SCM LAB
بازگشت به بینش‌هاراهبرد

پیش‌بینی تقاضا برای محصول جدید وقتی تاریخچه‌ی فروش وجود ندارد

·

پیش‌بینی تقاضا برای محصول جدید وقتی تاریخچه‌ی فروش وجود ندارد

پیش‌بینی برای محصول جدید یکی از دشوارترین بخش‌های برنامه‌ریزی تقاضا است، چون مدل‌های آماری معمول که از تاریخچه یاد می‌گیرند، داده‌ای برای یادگیری ندارند. در عین حال این تصمیم‌ها معمولاً پرهزینه‌اند: سفارش حجم اولیه، ظرفیت تولید و سرمایه‌ی موجودی همگی پیش از دیدن اولین فروش واقعی تعیین می‌شوند.

روش اول، قیاس با محصولات مشابه (Analogy) است. محصول یا محصولاتی از پورتفولیوی خودتان را که از نظر قیمت، بازار هدف و کانال فروش شبیه‌اند انتخاب کنید و منحنی فروش ماه‌های اول آن‌ها را به‌عنوان الگو بگیرید. مهم این است که معیار تشابه را از قبل بنویسید، نه اینکه بعد از دیدن نتیجه، مشابهی را که خروجی دلخواه می‌دهد انتخاب کنید.

روش دوم، برآورد از بالا به پایین یا پایین به بالا است. در روش بالا به پایین، اندازه‌ی بازار، سهم هدف و نرخ نفوذ را برآورد می‌کنید. در روش پایین به بالا، تعداد نقاط فروش، نرخ گردش مورد انتظار در هر نقطه و برنامه‌ی پوشش را حساب می‌کنید. اختلاف زیاد میان این دو برآورد، خودش اطلاعات مفیدی است: نشان می‌دهد کدام فرض‌ها شکننده‌اند.

روش سوم، شواهد پیش از عرضه است: سفارش‌های پیش‌ثبت‌شده، نتایج نمونه‌ی آزمایشی در چند مشتری یا شهر، و بازخورد مذاکرات فروش. این سیگنال‌ها معمولاً خوش‌بینانه‌اند چون مشتری علاقه را با خرید واقعی یکی نمی‌گیرد، پس باید با ضریب تبدیل تاریخی (که از عرضه‌های قبلی خودتان به دست می‌آید) تعدیل شوند.

روش چهارم و مهم‌ترین، طراحی سناریو به‌جای عدد واحد است. به‌جای یک پیش‌بینی، سه سناریوی کم، پایه و زیاد با احتمال تقریبی تعریف کنید و تصمیم‌ها را متناسب با آن‌ها بسازید: چه مقدار را همین حالا متعهد می‌شوید، چه مقدار را با اختیار تصمیم دیرتر (مثلاً سفارش دوم کوتاه‌مدت) نگه می‌دارید. هدف این است که اگر سناریوی کم محقق شد، ضرر محدود باشد و اگر سناریوی زیاد محقق شد، بتوانید پاسخ دهید.

اشتباه رایج، وفادار ماندن به عدد اولیه است. پیش‌بینی محصول جدید باید در هفته‌های اول عرضه به‌سرعت با داده‌ی واقعی به‌روز شود. سه چهار هفته داده‌ی فروش، حتی ناقص، اغلب اطلاعات بیشتری از ماه‌ها مطالعه‌ی بازار دارد. برای این کار یک «نقطه‌ی بازبینی» از قبل تعیین کنید و مالک تصمیم را مشخص کنید که چه کسی می‌تواند مسیر را تغییر دهد.

اشتباه دیگر، بیش‌ازحد حفاظت‌کردن با موجودی زیاد است. محصول جدید ریسک کهنگی بالاتری دارد و اگر فروش پایین بماند، موجودی مازاد سنگینی باقی می‌ماند. اگر امکان سفارش اضافی سریع دارید، حجم اولیه را کمتر بگیرید و برای تکمیل آماده باشید؛ اگر زمان تامین طولانی است، از قراردادهای انعطاف‌پذیر (حجم حداقل به‌علاوه‌ی اختیار افزایش) استفاده کنید.

نقطه‌ی شروع عملی: برای عرضه‌ی بعدی، سه کار انجام دهید — یک جدول سناریو (کم/پایه/زیاد) با فرض‌های صریح، یک محصول مشابه با معیار تشابه نوشته‌شده، و یک جلسه‌ی بازبینی در هفته‌ی چهارم. پس از عرضه، دقت پیش‌بینی را مقایسه کنید تا برای عرضه‌های بعدی ضریب تعدیل بهتری داشته باشید.

سع
نویسنده

سینا علی‌پور

بنیان‌گذار و معمار زنجیره تامین