SCM LAB
بازگشت به بینش‌هاراهبرد

کارت امتیازی تامین‌کننده: شاخص‌هایی که واقعاً رفتار تامین‌کننده را تغییر می‌دهند

·

کارت امتیازی تامین‌کننده: شاخص‌هایی که واقعاً رفتار تامین‌کننده را تغییر می‌دهند

کارت امتیازی تامین‌کننده ابزاری برای اندازه‌گیری منظم عملکرد تامین‌کنندگان است، اما در بسیاری از سازمان‌ها به یک فایل اکسل پیچیده با ده‌ها شاخص تبدیل می‌شود که کسی آن را نمی‌خواند و هیچ تصمیمی بر پایه‌ی آن گرفته نمی‌شود. کارت امتیازی وقتی ارزش دارد که تامین‌کننده بداند چه چیزی اندازه‌گیری می‌شود، نتیجه را ببیند و پیامدی برای آن وجود داشته باشد.

برای شروع، چهار بعد کافی است: کیفیت (نرخ مرجوعی یا عدم‌انطباق)، تحویل (نرخ تحویل به‌موقع و کامل)، هزینه (انحراف از قیمت توافق‌شده و هزینه‌های پنهان مثل حمل اضطراری) و پاسخ‌گویی (سرعت واکنش به مشکل و کیفیت ارتباط). هر بعد با یک یا دو شاخص قابل‌اندازه‌گیری از داده‌ی موجود تعریف می‌شود. شاخصی که برای محاسبه‌اش باید دستی داده جمع کرد، معمولاً بعد از دو ماه فراموش می‌شود.

تعریف دقیق شاخص‌ها مهم‌تر از تعدادشان است. «تحویل به‌موقع» باید روشن کند که مبنا تاریخ درخواستی خریدار است یا تاریخ تایید‌شده‌ی تامین‌کننده، و پنجره‌ی قابل‌قبول چقدر است (مثلاً یک روز زودتر تا بدون تاخیر). بدون تعریف مشترک، جلسه‌ی بازبینی به بحث درباره‌ی عدد تبدیل می‌شود و نه درباره‌ی بهبود.

وزن‌دهی بر اساس نوع تامین‌کننده تفاوت دارد. برای یک تامین‌کننده‌ی مواد اولیه‌ی حیاتی، تحویل و کیفیت وزن بیشتری می‌گیرند؛ برای یک تامین‌کننده‌ی خدمات، پاسخ‌گویی. ماتریس کرالجیک می‌تواند راهنمای تعیین این تفاوت باشد: تامین‌کنندگان استراتژیک و گلوگاهی کارت امتیازی دقیق‌تر و بازبینی پرتکرارتر می‌خواهند، و تامین‌کنندگان اقلام غیرحساس فقط یک نگاه ساده و دوره‌ای.

نکته‌ی کلیدی، پیوند کارت با تصمیم است. اگر امتیاز پایین هیچ پیامدی ندارد، تامین‌کننده انگیزه‌ای برای بهبود ندارد. پیامدها می‌توانند ملایم باشند: بازبینی مشترک فصلی، برنامه‌ی اصلاحی با مهلت مشخص، تغییر سهم خرید در قراردادهای بعدی، یا در نهایت تعلیق از فهرست تامین‌کنندگان تایید‌شده. امتیاز بالا هم باید پاداش داشته باشد، مثل سهم بیشتر یا قرارداد بلندمدت‌تر.

دو اشتباه رایج: اول، اندازه‌گیری یک‌طرفه. اگر خریدار سفارش‌های ناقص یا دیرهنگام می‌دهد یا پیش‌بینی نادقیق به تامین‌کننده می‌دهد، بخشی از ضعف تحویل مربوط به خود خریدار است و این را باید در گفت‌وگو صادقانه پذیرفت. دوم، نگاه به عدد بدون روند: تامین‌کننده‌ای که از ۷۰ به ۸۵ بهبود یافته با تامین‌کننده‌ای که از ۹۵ به ۸۵ افت کرده وضعیت یکسانی ندارد.

نقطه‌ی شروع عملی: ده تامین‌کننده‌ی مهم را انتخاب کنید، چهار شاخص بالا را از داده‌ی موجود محاسبه کنید و نتیجه را در یک جلسه‌ی فصلی با هر تامین‌کننده مرور کنید. اگر پس از دو چرخه، رفتار تامین‌کننده‌ها یا تصمیم‌های خرید تغییر نکرد، کارت امتیازی به‌درستی طراحی نشده است — مهم نیست چقدر کامل باشد.

سع
نویسنده

سینا علی‌پور

بنیان‌گذار و معمار زنجیره تامین