
هر سیاست موجودی دو سوال را پاسخ میدهد: چه زمانی سفارش بدهیم و چه مقدار سفارش بدهیم. سه سیاست رایج برای این دو سوال وجود دارد: سیاست نقطهی سفارش (Reorder Point)، سیاست Min-Max، و سیاست بازبینی دورهای. انتخاب میان آنها معمولاً بر اساس عادت یا قابلیتهای نرمافزار انجام میشود، نه بر اساس ویژگیهای خود قلم.
در سیاست نقطهی سفارش، موجودی بهطور پیوسته رصد میشود و وقتی موجودی در دسترس به نقطهی سفارش برسد، یک سفارش با اندازهی ثابت (مثلاً EOQ) صادر میشود. نقطهی سفارش برابر است با تقاضای مورد انتظار در طول زمان تحویل بهعلاوهی موجودی ایمنی. این سیاست برای اقلام مهم با تقاضای نسبتاً پایدار مناسب است، اما نیازمند ثبت دقیق و لحظهای تراکنشهای موجودی است؛ بدون آن، سفارشها دیر یا زود صادر میشوند.
در سیاست Min-Max، وقتی موجودی به سطح حداقل (Min) میرسد، بهاندازهای سفارش میدهیم که موجودی به سطح حداکثر (Max) برگردد. اندازهی سفارش بنابراین ثابت نیست و به میزان مصرف بستگی دارد. این سیاست ساده، قابلفهم برای انبارداران و مناسب اقلام مصرفی و قطعات یدکی است. ضعف آن این است که Min و Max اغلب یکبار تعیین و دیگر بازبینی نمیشوند، و با تغییر مصرف، یا موجودی مازاد یا کمبود ایجاد میکنند.
در بازبینی دورهای، موجودی در فواصل ثابت (مثلاً هفتگی) بررسی میشود و تا سطح هدف (Order-Up-To) سفارش داده میشود. این روش وقتی مزیت دارد که چند قلم از یک تامینکننده خریداری میشود و میتوان سفارشها را تجمیع کرد، یا وقتی حملونقل بهصورت برنامهی ثابت انجام میشود. هزینهی آن موجودی ایمنی بیشتر است، چون عدمقطعیت باید کل بازهی بازبینی بهعلاوهی زمان تحویل را پوشش دهد.
برای انتخاب، چند پرسش ساده کمک میکند: آیا موجودی بهصورت لحظهای و دقیق ثبت میشود؟ آیا چند قلم از یک تامینکننده یا مسیر حمل مشترک دارند؟ آیا قلم کلاس A است و ارزش تلاش بیشتر را دارد؟ پاسخ مثبت به پرسش اول و سوم معمولاً به نقطهی سفارش با اندازهی محاسبهشده میانجامد؛ پاسخ مثبت به پرسش دوم به بازبینی دورهای؛ و اقلام کمارزش و پرگردش (کلاس C) با Min-Max ساده بهخوبی اداره میشوند.
اشتباه رایج این است که یک سیاست برای کل پورتفولیو انتخاب شود. نتیجه، یا هزینهی زیاد کنترل دقیق اقلام کماهمیت است یا کنترل ضعیف اقلام حیاتی. اشتباه دیگر، تعیین نقطهی سفارش بدون در نظر گرفتن نوسان زمان تحویل است؛ اگر تامینکننده گاهی دو برابر زمان معمول تحویل میدهد، نقطهی سفارش محاسبهشده بر اساس زمان میانگین، کمبود را تضمین میکند.
نقطهی شروع عملی: اقلام را با ABC-XYZ طبقهبندی کنید، برای هر کلاس یک سیاست پیشفرض بنویسید، و فقط برای استثناها سیاست جداگانه تعریف کنید. سپس پارامترها (نقطهی سفارش، Min و Max) را هر فصل با دادهی جدید بازبینی کنید. ارزش واقعی سیاست موجودی در بهروز نگهداشتن پارامترها است، نه در انتخاب نام سیاست.