لجستیک معکوس (Reverse Logistics) مجموعه‌ی فعالیت‌هایی است که پس از برگشت کالا از مشتری، تامین‌کننده یا پایان عمر مفید آن انجام می‌شود: دریافت، بازرسی، تصمیم و تخصیص مجدد. در بسیاری از سازمان‌ها این فرایند مسئول مشخصی ندارد و کالای برگشتی هفته‌ها در گوشه‌ی انبار می‌ماند، در حالی که با گذشت هر روز ارزش آن کاهش می‌یابد.
اصل کلیدی، سرعت تصمیم است. ارزش بازیابی‌پذیر یک کالای برگشتی معمولاً با زمان افت می‌کند: کالای فصلی از فصل می‌افتد، کالای فناوری قدیمی می‌شود، و کالای حساس به تاریخ مصرف به انقضا نزدیک می‌شود. بنابراین مهم‌ترین شاخص در این حوزه، زمان از دریافت تا تصمیم است، نه فقط نرخ مرجوعی.
برای هر کالای برگشتی چند مسیر ممکن است: بازگرداندن به موجودی قابل‌فروش (اگر سالم است)، بازفروش با تخفیف یا در کانال دیگر، بازسازی یا تعمیر، بازگرداندن به تامین‌کننده (اگر معیوب است و قرارداد اجازه می‌دهد)، اهدا، بازیافت قطعات یا امحا. بهتر است از قبل یک درخت تصمیم ساده بنویسید که بر اساس وضعیت کالا و ارزش آن، مسیر را مشخص کند، تا هر بار مجبور به بحث نباشید.
قدم اول، اندازه‌گیری و تفکیک دلیل مرجوعی است. مرجوعی ناشی از معیوب بودن، خطای ارسال، تغییر نظر مشتری و آسیب در حمل چهار علت متفاوت با راه‌حل‌های متفاوت‌اند. اگر همه را در یک عدد جمع کنید، نمی‌دانید کجا اقدام اصلاحی لازم است. بخش بزرگی از مرجوعی‌ها اغلب به یک یا دو علت قابل‌پیشگیری برمی‌گردد، مثل بسته‌بندی ضعیف یا توصیف نادرست محصول.
بخش دیگر، ثبت حسابداری و موجودی است. کالای برگشتی که وارد سیستم نشود، یا موجودی را کم‌شمار نشان می‌دهد یا دوباره فروخته نمی‌شود. فرایند دریافت مرجوعی باید به‌اندازه‌ی دریافت کالای جدید رسمی باشد: ثبت، بازرسی در مدت کوتاه و تعیین وضعیت. جداسازی فیزیکی قفسه‌ی مرجوعی از موجودی قابل‌فروش هم از اشتباه جلوگیری می‌کند.
اشتباه رایج، دیدن مرجوعی فقط به‌عنوان هزینه است. بسیاری از سازمان‌ها بخش قابل‌توجهی از ارزش را با کندی یا بی‌توجهی از دست می‌دهند. اشتباه دیگر، آسان‌ترین مسیر را همیشه انتخاب کردن (مثلاً امحای همه‌ی کالاهای مشکوک) بدون سنجیدن اینکه بازرسی و بازفروش در عمل ارزان‌تر است. هزینه‌ی بازرسی باید با ارزش بازیابی‌شده مقایسه شود.
نقطه‌ی شروع عملی: یک ماه کالاهای برگشتی را با سه فیلد ثبت کنید — دلیل، وضعیت و زمان تا تصمیم — و ببینید بیشترین ارزش در کدام دسته و کدام مرحله از دست می‌رود. معمولاً همین جدول ساده، یک یا دو اقدام پرتاثیر مثل کوتاه‌کردن زمان بازرسی یا اصلاح یک علت اصلی را نشان می‌دهد.